Finaliści REGIOSTARS dowiozą Europę do bardziej ekologicznej przyszłości

22.11.2021
Aby uczcić Europejski Rok Kolei, zielona mobilność została jednym z tematów tegorocznych Nagród REGIOSTARS – corocznego konkursu organizowanego przez DG REGIO. Pięciu finalistów wyłonionych w ramach tej kategorii pomaga zrewolucjonizować transport w Europie oraz całościowo zharmonizować sieć.

Grafika zawiera tekst: REGIOSTARS 2021, Zwiększanie zielonej mobilności w regionach: Europejski Rok Kolei 2021

Nadanie priorytetu zielonemu i bezpiecznemu transportowi jest niezbędne, aby Europa stała się pierwszym kontynentem neutralnym klimatycznie do roku 2050.

Transport kolejowy okazał się być szczególnie zrównoważoną i bezpieczną formą komunikacji. Odpowiada on zaledwie za 0,4% całkowitych emisji gazów cieplarnianych transportu UE, a od 1990 r. wciąż konsekwentnie obniża poziomy emisji spalin oraz zużycia energii.

Należy jednak zwrócić uwagę, że kolej nie jest odpowiednia dla wszystkich podróży, natomiast w przypadku transportu towarów zasadne jest korzystanie z różnych rodzajów transportu.

W związku z tym, projekty współfinansowane w ramach środków UE coraz częściej koncentrują się na obniżaniu oddziaływania środowiskowego różnych rodzajów środków transportu, a także na maksymalizacji ich wzajemnej synergii, tak aby ułatwić przesiadanie się pomiędzy nimi.

Pięciu finalistów tegorocznego tematu roku REGIOSTARS – zwiększanie zielonej mobilności w regionach: Europejski Rok Kolei 2021 – odzwierciedla różnorodność inwestycji regionalnych realizowanych w obszarze zrównoważonego transportu. Każdy projekt stanowi doskonały przykład współpracy wszystkich zainteresowanych stron w dziedzinie transportu kolejowego zmierzający do wywarcia wpływu, który można łatwo powielić w innym miejscu.

DRYPORT

Transport towarów na oraz ze statków, które mogą jednorazowo przewozić aż do 18 000 kontenerów stanowi duże wyzwanie. Towary z portów morskich transportowane przez obszary zaludnione wywierają wpływ na środowisko oraz mogą wywierać wpływ na zdrowie publiczne.

Od 2018 r., projekt Interreg North Sea Region rozwijał i promował koncepcję „suchych portów” (dry ports) – inteligentnych terminali lądowych połączonych z portami drogą kolejową lub wodną. Tego rodzaju naziemny transport towarów może wywrzeć korzystny wpływ na poziom ruchu na drogach, poziom hałasu i zanieczyszczeń oraz obniżyć ślad węglowy frachtu.

W ramach projektu utworzono dwa suche porty – w Szwecji oraz w Holandii – połączone drogą kolejową z głównymi portami morskimi oraz magazynami w sąsiadujących krajach. W obrębie projektu wspierano również suche porty na terenie Belgii oraz Wielkiej Brytanii.

Biorąc pod uwagę dotychczasowe sukcesy projektu, koncepcja suchego portu jest łatwa do powielenia na terenie Europy.

EMOTIONWay

Zrównoważona sieć mobilności na granicy austriacko-włoskiej ułatwiła transport rowerowy, autobusowy oraz kolejowy. Eastern Alps Cycleway Network (Rete Ciclovie Alpi Orientali-Recao, zwane również ReCAO), współfinansowane przez Interreg Italy-Austria obejmuje 975 kilometrów sieci kolejowych.

Uruchomiono nowe połączenia kolejowe z wykorzystaniem zabytkowych silników parowych, a także utworzono narzędzie do planowania podróży dostarczające informacji dotyczących pociągów i autobusów w czasie rzeczywistym.

Chociaż oryginalnym założeniem projektu było wspieranie usług turystycznych oraz promowanie ścieżek pieszych w regionie, wielu mieszkańców wykorzystało go, aby zwiedzić własny region. W ramach przeprowadzonej ankiety stwierdzono, że średnio 71% osób poruszających się po sieci dotarło do miejsc w których nigdy wcześniej nie byli.

Aktualizacja ponadregionalnej bazy danych będzie realizowana również po zakończeniu projektu w 2021 r. i obejmie informacje zmierzające do wzmocnienia usługi.

North-West Multimodal Transport Hub

Zabytkowa stacja kolejowa Derry/Londonderry mieszcząca w Irlandii Północnej została odnowiona i jest aktualnie wykorzystywana jako zintegrowane centrum transportowe dla terenów przyległych. Wyremontowana stacja kolejowa może obsłużyć więcej przewozów kolejowych i oferuje bogatą sieć połączeń autobusowych oraz ścieżek rowerowych łączących miasto z Irlandią.

Jednym z priorytetów projekty było zaangażowanie lokalnej społeczności w odnowienie stacji (utworzenie około 270 miejsc pracy). Poprzez zachęcenie pasażerów do zrezygnowania z samochodów i korzystania ze zrównoważonych metod transportu, Interreg United Kingdom-Ireland projekt przyczynia się do obniżenia poziomu zanieczyszczeń i poprawy stanu zdrowia podróżnych. Na stacji istnieje również możliwość ładowania samochodów elektrycznych.

TRAILS

Podobnie jak w przypadku projektu DRYPORT, niniejszy projekt Interreg Spain-France-Andorra (POCTEFA) ma na celu zwiększenie efektywności oraz poziomu zrównoważenia transportu towarów. Projekt koncentruje się w szczególności na towarach transportowanych pomiędzy Francją a Hiszpanią – obejmuje znaczną ich ilość, gdyż każdego dnia granicę przekracza około 13,000 pojazdów ciężarowych.

Rozpoczęty w 2017 r., projekt TRAILS zwiększył liczbę połączeń towarowych pomiędzy dwoma krajami. W ramach projektu wdrożono również szereg innowacji zmierzających do zachęcenia małych i średnich przedsiębiorstw do korzystania z kolei w celu transportu towarów. Aktualnie wykorzystuje się większą liczbę pociągów w celu transportu różnych rodzajów towarów, w tym produktów nietrwałych, takich jak żywność i napoje.

Działania w ramach projektu sprawiły, że rocznie z dróg zniknęło średnio 49 230 pojazdów ciężarowych.

TRANSPORTE A PEDIDO

Pionierska usługa mobilności w portugalskim regionie Médio Tejo oferuje innowacyjne rozwiązanie transportowe dla terenów głównie wiejskich o niskiej gęstości zaludnienia, zamieszkałych głównie przez osoby starsze.

Usługa uruchomiona w 2013 r. oferuje aktualnie 70 tras przejazdów – o łącznej długości 9,500 km – obsługiwanych przez taksówki oraz pojazdy miejskie odbierające pasażerów z wyznaczonych przystanków. Każdego miesiąca z usługi korzysta średnio 1,200 osób.

Dzięki skomunikowaniu tych społeczności za pomocą sieci usług kolejowych i autobusowych, projekt Transporte a Pedido przyczynił się do istotnej poprawy mobilności w przystępnych cenach. Projekt okazał się również wysoce zrównoważony i wdrożono go również w innym rejonie Portugalii.

Na drodze do sukcesu

Przedstawiciele wszystkich pięciu projektów uczestniczyli w warsztatach online w trakcie 19.  Europejskiego Tygodnia Miast i Regionów w charakterze prelegentów. Omawiali odniesione sukcesy w zakresie bezpieczeństwa i zrównoważenia – w odniesieniu do transportu multimodalnego, jak również kolejowego. Ponadto, podzielili się z publicznością szeregiem wniosków.

„Finansowanie w ramach Interreg było ostatnim elementem układanki” – powiedział Timothy Weir, senior project manager North-West Multimodal Transport Hub. „Udało nam się utworzyć miejsce docelowe. Spotkałem osoby, które przyszły tylko po to, by napić się kawy, spędzić czas wewnątrz budynku i patrzeć na rzekę”.

Dirk Harmsen, project manager DRYPORT powiedział: „Dowiedliśmy słuszności koncepcji oraz możliwości jej wdrożenia w wielu różnych krajach. 50% wszystkich towarów z portu w Goteborgu jest aktualnie przewożonych drogą kolejową. W Szwecji powstało 200 nowych miejsc pracy”.

Luciana Pereira, mobility management specialist projektu Transporte a Pedido powiedziała: „Rozwinęliśmy alternatywny, elastyczny model transportu, który nigdy dotąd nie istniał w kraju. System wykorzystuje jedynie 10% kilometrażu, który byłby wymagany w przypadku standardowego, autobusowego transportu publicznego”.

„Dzięki naszym działaniom liczba pojazdów ciężarowych poruszających się po drogach zmniejszyła się o  około 162,000” wyjaśnił Carles Miralpeix i Llorach, technik TRAILS. „Głównym celem projektu była koncentracja na intermodalności. Wykorzystanie trzech lub czterech sposobów transportu może przynieść korzyść w zakresie transportu towarów”.

„Interreg musi stać się również początkiem, a nie końcem projektu” – powiedziała Sandra Sodini, dyrektor EMOTIONWay. „Sieć stanie się bardziej bezpieczna i będzie monitorowana przez regiony oraz odpowiedzialne organy”.

Laureaci nagród REGIOSTARS zostaną ogłoszeni w grudniu 2021 r.

Bez względu na to, który projekt zwycięży, każdy przyczynił się do łatwiejszego, bardziej bezpiecznego i ekologicznego transportu osób i towarów na terenie Europy.

Źródło:  REGIOSTARS finalists shuttle Europe towards a greener future - Regional Policy - European Commission (europa.eu)