Zakopiańska Sokolnia zyska nowe życie dzięki wsparciu Funduszy Europejskich

Ponad 16,8 mln zł dofinansowania z Funduszy Europejskich dla Małopolski 2021-2027 wesprze przebudowę zakopiańskiej Sokolni. W środę 4 listopada uroczyście zainaugurowano prace przy ul. Orkana. Zabytkowy obiekt zyska nowe funkcje i stanie się przestrzenią integracji, edukacji, kultury oraz aktywności mieszkańców.

Inwestycję realizuje Powiat Tatrzański w partnerstwie z Towarzystwem Gimnastycznym „Sokół” Gniazdo w Zakopanem. Symbolicznym początkiem przedsięwzięcia było uroczyste wbicie pierwszych łopat. Podczas wydarzenia marszałek Łukasz Smółka podziękował wszystkim zaangażowanym w przygotowanie projektu. Podkreślił również znaczenie współpracy samorządów i administracji rządowej w realizacji inwestycji odpowiadających na potrzeby lokalnych społeczności.

Sokolnia już dziś tętni życiem

Zakopiańska Sokolnia już dziś jest ważnym miejscem aktywności społecznej i kulturalnej mieszkańców Podhala. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” organizuje tu spotkania, warsztaty, wystawy oraz przedsięwzięcia integrujące lokalną społeczność. Tylko w maju 2026 roku Sokolnię odwiedziło ponad 1200 osób. Wśród zorganizowanych wydarzeń znalazły się między innymi wystawa prac rodziny Soroczyńskich, zajęcia z pierwszej pomocy dla młodzieży oraz kolejna edycja akcji „Nie wyrzucaj, podaj dalej”, promującej ponowne wykorzystanie przedmiotów i sąsiedzką integrację.

W Sokolni funkcjonuje również Miejsce Aktywności Mieszkańców, prowadzone i finansowane ze środków własnych Towarzystwa. To przestrzeń współpracy organizacji pozarządowych i rozwijania oddolnych inicjatyw społecznych. Co istotne, działalność ta będzie kontynuowana także podczas realizacji inwestycji. Jeszcze przed zakończeniem prac zaplanowano pikniki rodzinne, warsztaty plastyczne, konwenty fantastyki, spotkania przy grach planszowych, przedsięwzięcia w ramach projektu „Aktywny Senior”, spotkania „Open Coffee” dla małych przedsiębiorców i organizacji społecznych, a także „Inkubator Inicjatyw” skierowany do działaczek i działaczy społecznych. Rozpoczęta inwestycja pozwoli w przyszłości znacząco poszerzyć tę ofertę i stworzyć dla niej nowoczesne zaplecze.

Ponad trzy dekady starań o nowe życie Sokolni

Historia dzisiejszej inwestycji sięga znacznie dalej niż ostatnie lata. Już w 1990 roku, po reaktywacji Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Gniazdo w Zakopanem, jego władze pod przewodnictwem Franciszka Marduły rozpoczęły starania o odzyskanie dawnego majątku organizacji. Pierwotna siedziba zakopiańskiego „Sokoła” została oddana do użytku w 1909 roku, natomiast w latach 50. XX wieku na tym terenie powstał budynek strażnicy pożarnej.

Przez kolejne dziesięciolecia podejmowano próby zagospodarowania obiektu i przywrócenia mu funkcji społecznych. W 2014 roku Towarzystwo podpisało porozumienie z Biurem Promocji Zakopanego dotyczące utworzenia centrum edukacyjnego, sportowego i kulturalnego. Mimo przygotowanych koncepcji przedsięwzięcia nie udało się wówczas zrealizować.

Przełom nastąpił w 2025 roku, kiedy dzięki współpracy administracji rządowej, Powiatu Tatrzańskiego i Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” uporządkowano skomplikowany stan prawny nieruchomości przy ul. Orkana. Po dokonaniu niezbędnych zamian własnościowych część dawnej strażnicy została przekazana przez Skarb Państwa Powiatowi Tatrzańskiemu. Otworzyło to drogę do realizacji wspólnego projektu rewitalizacji i pozyskania dofinansowania z Funduszy Europejskich dla Małopolski.

Rozpoczęta inwestycja jest efektem wieloletnich starań i zaangażowania członków Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Gniazdo w Zakopanem. Organizacja wniosła również istotny wkład w realizację przedsięwzięcia, przekazując w wieloletnie, nieodpłatne użytkowanie teren objęty rewitalizacją. Dzięki temu możliwe stało się podjęcie działań, które pozwolą przywrócić temu historycznemu miejscu ważną rolę w życiu lokalnej społeczności.

Inwestycja w mieszkańców i przyszłość Zakopanego

Rozbudowa Sokolni realizowana jest w ramach projektu „Strefa dla mieszkańców – przebudowa części budynku B Strażnicy przy kinie Sokół”. Jego celem jest przywrócenie obiektowi nowych funkcji społecznych oraz stworzenie przestrzeni odpowiadającej na potrzeby mieszkańców w różnym wieku.

Dzisiaj pokazujemy, że środki europejskie nie są w Małopolsce wydatkowane, ale inwestowane. Chcemy, aby nasze województwo rozwijało się w taki sposób, żeby mieszkańcy mieli nowe przestrzenie i nowe możliwości. Równomierny rozwój całej Małopolski jest dla mnie kluczowy, aby nasz region był najlepszym miejscem do życia i pracy w Polsce

Całkowita wartość projektu wynosi 19 790 650,46 zł, z czego 16 822 052,89 zł stanowi dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej. Wartość robót budowlanych, których realizację zaplanowano na lata 2026-2028, określono na 18 242 000 zł brutto. Projekt obejmuje jednak znacznie więcej niż samą przebudowę i rozbudowę obiektu. Przewidziano również zakup wyposażenia, nadzór nad inwestycją oraz działania społeczne. Na te ostatnie, obejmujące m.in. warsztaty, szkolenia, wydarzenia kulturalne, integrację międzypokoleniową i wspieranie inicjatyw mieszkańców, zaplanowano blisko 976 tys. zł. Za ich realizację odpowiadać będzie Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” Gniazdo w Zakopanem.

Przedsięwzięcie realizowane jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-2027, Priorytet 7 „Fundusze europejskie dla wspólnot lokalnych”, Działanie 7.4 IIT – Rewitalizacja.

Nowoczesna przestrzeń dla wszystkich pokoleń

Zakres inwestycji obejmuje rozbudowę i przebudowę zakopiańskiego budynku Sokolni, zagospodarowanie otaczającego go terenu oraz zakup wyposażenia niezbędnego do prowadzenia działalności społecznej, edukacyjnej i kulturalnej.

W zmodernizowanym obiekcie powstanie wielofunkcyjna przestrzeń spotkań, sale warsztatowe i wystawiennicze, pomieszczenia przeznaczone do edukacji artystycznej oraz organizacji zajęć rozwijających zainteresowania i umiejętności mieszkańców.

Szczególnie interesująco przedstawiają się rozwiązania przygotowane z myślą o młodzieży. Zaplanowano między innymi studio nagrań i prób muzycznych, przestrzenie do rozwijania talentów tanecznych i fotograficznych, a także wewnętrzny skatepark.

W budynku znajdą się również miejsca przeznaczone do integracji społecznej, w tym kawiarnia społeczna oraz przestrzenie umożliwiające organizację spotkań, wydarzeń i inicjatyw lokalnych.

Obiekt zostanie dostosowany do potrzeb osób z niepełnosprawnościami i innych osób o szczególnych potrzebach. Projekt zakłada również poprawę estetyki i funkcjonalności otoczenia oraz rozwój terenów zielonych.

Sokolnia miejscem spotkań i aktywności

Przedsięwzięcie nie ogranicza się wyłącznie do prac budowlanych. Ważnym elementem projektu będą działania służące aktywizacji i integracji lokalnej społeczności.

Zaplanowano organizację warsztatów, szkoleń, wydarzeń kulturalnych, spotkań międzypokoleniowych oraz przedsięwzięć wspierających lokalne inicjatywy. Szczególne znaczenie będzie miało tworzenie warunków do aktywności dzieci, młodzieży, dorosłych i seniorów, w tym osób zagrożonych wykluczeniem społecznym.

Realizacja tej części projektu będzie należała do Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” Gniazdo w Zakopanem, które od lat angażuje się w działania na rzecz przywrócenia Sokolni jej dawnego znaczenia.

Dzisiejsza uroczystość to dla mnie trzy powody do radości. Pierwszy to obecność dzieci, bo właśnie dla nich i dla młodzieży realizujemy takie inwestycje. Drugi to fakt, że dawna strażnica otrzyma drugie życie. Trzeci to dobra współpraca pomiędzy Powiatem Tatrzańskim, samorządem województwa, miastem Zakopane i administracją rządową. Szczególne podziękowania kieruję do wicemarszałka Witolda Kozłowskiego oraz radnego województwa małopolskiego Jana Piczury za ich zaangażowanie, konsekwencję i wysiłek włożony w działania na rzecz realizacji tego przedsięwzięcia. To właśnie dzięki takiej współpracy możemy rozwijać Małopolskę

Rewitalizacja z myślą o lokalnej społeczności

Projekt stanowi element Gminnego Programu Rewitalizacji Miasta Zakopane na lata 2016-2030. Jego założenia powstały w odpowiedzi na potrzeby zgłaszane przez mieszkańców, organizacje społeczne, przedsiębiorców i inne środowiska zaangażowane w rozwój miasta.

Jednym z istotnych wyzwań, na które odpowiada przedsięwzięcie, jest zapewnienie mieszkańcom Zakopanego odpowiedniej przestrzeni do aktywności społecznej, kulturalnej i edukacyjnej. W mieście o tak dużym znaczeniu turystycznym szczególnie ważne jest tworzenie również miejsc służących przede wszystkim lokalnej społeczności.

Rewitalizacja Sokolni ma przyczynić się do zwiększenia dostępności oferty spędzania wolnego czasu, rozwoju inicjatyw oddolnych oraz integracji różnych środowisk i grup wiekowych.

Inwestycja będzie realizowana do końca 2028 roku. Jej zakończenie pozwoli przywrócić Sokolni ważną rolę w życiu Zakopanego, łącząc historyczne dziedzictwo tego miejsca z nowoczesnymi funkcjami odpowiadającymi na potrzeby współczesnych mieszkańców.